Okuyucularımız arasında bilmeyenler olması ihtimaline karşın e-sporun ne anlama geldiğinden bahsederek başlayalım. Elektronik spor, sanal ortamda genellikle video oyunu ile yapılan müsabakalara verilen isimdir. Oyunlar, genellikle bir ödül karşılığında profesyonel oyuncular tarafından profesyonel organizasyonlar ile düzenlendiğinde bu ismi alır. E-spor yalnızca birkaç yıldır popüler olsa da temel taşları 1950’lerde atılmıştır. Kitleleri kucaklayabilecek şekilde turnuvaların yapılmasına müsade edecek teknolojik altyapıya 90’lı yıllarda ulaşabildik. Donanımların ve grafiklerin artan gelişimi, bunun yanında internetin dünya çapında yaygınlaşması, e-sporun önemli bir spor türü olarak gelişmesine katkıda bulunmuştur.

50’ler: Bilgisayar Çağı Başlıyor

Rekabetçi bilgisayar oyunlarının ilk günleri 1952’ye kadar uzanmaktadır. O zamanlar bilgisayar bilimcisi Alexander Shafto Douglas, Cambridge’de insanlar ve bilgisayarlar arasındaki etkileşim üzerine doktorası üzerinde çalışıyordu ve “XOX” oyununu bilgisayarlar üzerinden oynanabilir hale getirmek istiyordu. Alexander bu oyunu yapmayı başardı ancak sadece bilgisayara karşı oynayabiliyordunuz ve kimin ilk başlayacağına karar verebilmekteydiniz. İlk çok oyunculu oyun 1958 yılında “İki Kişilik Tenis” adıyla yayınlandı. Oyuncuların  joystick yardımıyla ağ üzerinden topa vurabilecekleri ve topun yörüngesini ayarlayabilecekleri bir oyundu. Günümüzde bu olay birçok kişi tarafından e-spor’un doğuşu olarak kabul ediliyor.

PDP-10 Bilgisayar
PDP-10 Bilgisayar

60’lar: İlk e-Spor Turnuvası

İlk e-spor benzeri turnuvanın gerçekleşmesi için birkaç yıl daha geçmesi gerekti. Uzay oyunu “Spacewar!” 1962’de bilgisayar bilimcisi Steve Russel ve MIT’deki “Tech Model Railroad”  kulübündeki meslektaşları tarafından PDP-10 bilgisayarda yazılmıştı. Oyunda sınırlı yakıt ve cephanesi olan birer uzay gemisine sahip iki oyuncu birbirine karşı mücadele ediyordu. Bu oyun dünyanın ilk dijital bilgisayar oyunu olarak kabul edilmektedir ve 2007’de New York Times tarafından tüm zamanların en iyi on bilgisayar oyunundan birisi olarak seçilmiştir. 19 Ekim 1972’de nihayet zamanı gelmişti: Stanford Üniversitesi Yapay Zeka Laboratuvarında, dünyanın ilk e-spor turnuvası olan Intergalactic Spacewar Olimpiyatları düzenlendi. “Spacewar!” oyununda yarışmak için 24 oyuncu bir araya geldi ve kazanan, Rolling Stones dergisine bir yıllık abonelik aldı. İlk oyunlar, teknik gereksinimleri yüksek olduğu için ancak üniversiteler ve benzeri kurumlarda oyuncu bulabiliyordu.

e-Spor Turnuvası
e-Spor Turnuvası

70’ler: Ev Konsolları ve Oyun Salonları Geliyor!

1972’de “Magnavox Odyssey” nin piyasaya sürülmesiyle, televizyona bağlanabilen ilk oyun konsolu ortaya çıktı. Kullanımı oldukça külfetli olsa da dijital oyun bu konsol sayesinde kitleler için uygun hale geldi. Sonraki dönemde evine konsol alamayacak olan nüfusun Pong gibi makinelerde oynamasına imkan veren oyun salonları inşa edildi. Bununla birlikte, oyunların rekabetçi karakteri ancak kalıcı yüksek puan listelerinin tanıtılmasıyla mümkün hale geldi. Bu seçeneği sunan ilk otomatlardan biri 1976’dan kalma “Sea Wolf” idi.1979’da Asteroids ve Starfire, oyuncuların kişisel bir isim kısaltması ile yüksek skor listesinde kendilerini ölümsüzleştirmelerini sağlayan iki makineyi satışa çıkardılar. Bu listeler kısa zamanda oyun yeteneğinin ölçütü haline geldi. 1980’de Space Invaders Şampiyonasında 10.000’den fazla oyuncu Space Invaders’in Asteroids versiyonunda en yüksek skoru yapmaya çalışıyordu. 10 Ekim 1980’de William Salvador Heineman Challenge’ın galibi oldu. William ulusal bir video oyunu yarışmasının ilk galibiydi.

80’ler: e-Spor Ligleri Kuruluyor

Almanya’da Armin Stürmer, 1982 yılında “Atari VCS Bundesliga” yı kurdu. Bu topluluk projesi hızla artan üye sayısıyla kısa sürede Atari’nin dikkatini çekmeyi başardı. Oyuncular belirlenmiş 3-4 oyunda olabildiğince çok puana ulaşmak için 15 veya 30 dakikalık bir zamana sahipti. Yıl sonunda “Almanya Şampiyonu” belirleniyordu. Üç yıl sonra Atari resmi ortak olmaktan vazgeçti ve Bundesliga muhtemelen aynı yıl sona erdi. 1988 yılında, internet üzerinden  ilk kez 16 oyuncuya kadar mücadeleye imkan veren çok oyunculu bilgisayar oyunu Netrek ortaya çıktı.Netrek tüm dünyada oynanıyordu, ancak video oyunlarının ilk günlerinde olduğu gibi, internet erişimi yeni yeni yaygınlaşıyor olduğu için çok oyunculu oyunların keyfini çıkaranlar üniversite benzeri kurumlardaki bilim adamları ve özellikle bilgisayar bilimcileriydi.

Takımlı e-Spor Turnuvaları
Takımlı e-Spor Turnuvaları

90’lar: Daha İyi Teknoloji e-Sporları Kitlelere Uygun Hale Getiriyor

1990’ların başında Nintendo, rekabet olgusunu da fark etmiş ve 1990 yılında ABD’de “Nintendo Dünya Şampiyonası” düzenlemişti. Üç farklı yaş grubunda düzenlenen yarışmanın kazananlarına altın Nintendo oyun modülleri verildi. 1990’larda, rekabetçi oyun oynamanın geleceğinin kişisel bilgisayarlardan ve internet ağlarından geçtiği kesinleşmişti. Donanım gittikçe daha uygun fiyatlı ve daha güçlü hale geldikçe, PC’ler hane halkı için ulaşılabilir oluyor ve dolayısıyla oyun endüstrisi de bu tarafa kayıyordu. 1990’ların ortasında, oyuncuların birbirleriyle rekabet edebilecekleri ilk büyük LAN partileri düzenlendi. Gittikçe daha fazla oyuncu küçük ağ oturumlarında bir araya geldi ve en sevdikleri oyunları oynadı. Bu oturumlardan profesyonel oyunları ilerletecek ilk klanlar ortaya çıktı. Kısa süre sonra bu klanlar daha büyük turnuvalarda birbirleriyle yarışmaya başladı. Temanın Almanya’daki popülaritesi 1999’da Duisburg’daki “Oyuncular Buluşması” ile görülebilir. Avrupa’nın her yerinden 1600’den fazla oyuncu çeşitli oyunlarda birbirleriyle rekabet etmek için burada toplandı. 2000 yılında “Kore e-Spor Derneği” nin (KeSPA) kurulmasıyla e-spor konusu özellikle Güney Kore’de son derece profesyonelleşti ve en başından beri e-spor’un pazarlama olanakları üzerinde duruldu. Counter Strike, 19 Haziran 1999’da Half-Life adlı bir oyunun modu olarak küçük bir öğrenci ekibi tarafından yayınlandı. Oyun hızla yayıldı ve gerçek bir çok oyunculu oyun haline geldi. Bugün hala en başarılı e-spor oyunlarından birisidir.

2000’ler: Dünya Çapında Ağ

CPL Dünya Turu” (Cyberathlete Professional League), 2005 yılında bir milyon dolara sahip ilk e-spor etkinliğiydi. Dünya çapında on şehirde düzenlenen yarışma turu MTV tarafından canlı yayınlanan New York’ta finalle sona erdi.  Ve son olarak “Championship Gaming Series” 2007 yılında bir sansasyon yarattı. İlk kez düzenlenen yarışma, bir milyon ABD dolarının üzerinde para ödülü dağıtmıştı. Tüm dünyadaki oyuncu maaşlarının yaklaşık beş milyon ABD doları olduğu dönemde bu tüm zamanların en pahalı e-spor etkinliğiydi.

e-Spor Takımı Kupa Kaldırıyor
e-Spor Takımı Kupa Kaldırıyor

Ya Bundan Sonra?

2014 yılında, ilk kolej e-spor programları geliştirildi. Nisan 2018’de Türkiye e-Spor Federasyonu kuruldu. Dünyada e-spor denince League of Legends, Fifa, Pubg, Dota 2 ve Counter Strike ilk akla gelen oyunlar. Neredeyse 70 yıllık bilgisayar oyunları tarihinde, e-spor bugün dünyanın birçok ülkesinde kendine yer edindi. Para ödülleri ve etkinlik sayısı her geçen yıl artıyor. Küçük bir nişten, birçok yatırımcıyı çeken multi-medial bir pazar haline gelen e-sporun önü uzun yıllar daha açık kalacak gibi görünüyor.

Yorum Yazın

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz