Filistin Kurtuluş Örgütü veya FKÖ ilk olarak 1964’te Mısır’ın Kahire kentinde bir zirve sırasında kuruldu. Örgütün ilk hedefleri, çeşitli Arap gruplarını birleştirmek ve İsrail’de kurtarılmış bir Filistin yaratmaktı. Zamanla FKÖ, Filistin Ulusal Otoritesini (PA) yönetirken tüm Filistinlileri temsil ettiğini iddia ederek daha geniş bir rol üstlendi. FKÖ’nün ilk yıllarında şiddet kullandığı bilinmese de, örgüt tartışmalı taktikler, terörizm ve aşırılıkla ilişkilendirildi.

FKÖ’nün kökenleri

FKÖ, Orta Doğu’da meydana gelen çeşitli bileşik olaylara yanıt olarak ortaya çıktı.

1948’de İsrail bağımsız bir devlet haline geldi ve bunun sonucunda 750.000’den fazla Filistinli anavatanlarından kaçtı. Sonraki 1948 savaşı, Araplar ve İsrailliler arasında yıllarca süren gerginlik ve şiddete zemin hazırladı.

Bu süre zarfında, Filistinliler birkaç ülkeye dağılmışlardı, resmi liderlikten yoksundu ve iyi örgütlenmemişlerdi. Bu onların siyasi etkilerini ve varlıklarını sınırladı.

1964’teki Arap Ligi Zirvesi sırasında, Filistinliler tek bir merkezi örgüt oluşturmak için bir araya geldi: FKÖ. FKÖ’nün Filistin Ulusal Konseyi (PNC) ilk olarak Filistinli sivillerden oluşuyordu ve grubun İsrail’in yıkımını da içeren hedeflerinin belirlenmesine yardımcı oldu. Örgütün ilk başkanı Ahmed Şukayri idi.

Yasser Arafat

İsrail’in galip geldiği 1967 Arap-İsrail Altı Günlük Savaşı’ndan sonra FKÖ varlıklarını artırmaya başladı.

Ordu lideri Yaser Arafat liderliğindeki El Fetih adlı bir grup, örgüte sızmaya ve hakimiyet kurmaya başladı. 1969’da Arafat, FKÖ’nün Yürütme Komitesi Başkanı oldu ve 2004’teki ölümüne kadar bu unvanı elinde tuttu.

1960’ların sonlarından itibaren FKÖ, İsrail’e Ürdün’deki üslerinden saldırılar düzenledi. 1971’de FKÖ, karargahını Lübnan’a kaydırarak Ürdün’den taşınmak zorunda kaldı.

Lübnan’dayken, FKÖ içindeki gruplar İsrail’in askeri hedef saldırılarını ihmal etmeye başladı ve bunun yerine yüksek profilli bombalamalar ve uçak kaçırma dahil olmak üzere terörizm planları yaptılar. 1974’te Arafat, küresel kabul ve meşruiyet kazanma planının bir parçası olarak FKÖ’nin İsrail dışındaki hedeflere yönelik saldırılarının durdurulması çağrısında bulundu.

Ekim 1974’te Arap Ligi, FKÖ’nü “Filistin halkının tek meşru temsilcisi” olarak tanıdı ve ona tam üyelik verdi. Bir ay sonra Arafat, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na hitap eden ilk devlet dışı lider oldu.

1982’de FKÖ liderliği üslerini Tunus’a taşıdı ve burada 1994’te Gazze’ye taşınana kadar orada kaldı.

Oslo Anlaşmaları

İsrail’in Batı Şeria ve Gazze’yi işgaline karşı bir Filistin ayaklanması olan Birinci İntifada 1987’de başladı ve 1991’de sona erdi.

Bu kanlı çatışma dönemi, Oslo Anlaşmaları olarak bilinen bir barış sürecini tetikledi. Arafat, İsrail Başbakanı Yitzhak Rabin ile bir dizi anlaşma imzaladı. İki lider ortaklaşa 1994 yılında Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü.

İlk Oslo Anlaşması anlaşması 1993’te ve ikincisi 1995’te imzalandı.

Oslo Anlaşmaları, Gazze’nin bazı kısımlarını ve Batı Şeria’yı yönetmek üzere FKÖ’nün bir ajansı olarak işlev gören Filistin Ulusal Otoritesini (PA) kurdu. Ayrıca İsrail’in kilit bölgelerden kademeli olarak çekilmesi için bir zaman çizelgesi oluşturdular.

Arafat, 27 yıl sürgün edildikten sonra 1994 yılında Filistin Yönetimi’ne başkanlık etmek için Gazze’ye döndü.

Ancak İsrailliler ve Filistinliler arasındaki barış kısa sürdü. Başka bir kanlı çatışma dönemi olan İkinci İntifada, 2000 ile 2005 yılları arasında gerçekleşti.

Hamas’ın Devralması

2006’da Hamas adlı Sünni İslamcı militan bir grup Filistin Yasama Konseyi seçimlerinde çoğunluğu kazandı.

İktidardaki El Fetih ile Hamas arasındaki çatışma, Hamas’ın Gazze savaşında Fetih’i yendiği 2007’de şiddete yol açtı. İki KA bölgesi, Fetih Batı Şeria’yı ve Hamas Gazze’yi yöneten ayrı gruplar tarafından yönetiliyordu.

2014’te Hamas ve El Fetih, birleşik bir ulusal Filistin hükümeti oluşturacak bir anlaşma üzerinde anlaştılar.

Hamas’ın terör eylemleri gerçekleştirme konusunda bir ünü var. Aslında, birçok ülke grubu terör örgütü olarak görürken, diğerleri onları siyasi bir parti olarak görüyor.

Hamas, 1997’den beri ABD Dışişleri Bakanlığı’nın terör örgütleri listesinde yer alıyor.

FKÖ’nün Yapısı

FKÖ aşağıdaki ana organlardan oluşur:

Filistin Ulusal Konseyi (PNC): FKÖ’nün bu şubesi en yüksek otorite olarak kabul edilir. PNC, birçok sorumluluğu arasında politikalar belirler, İcra Komitesini ve Konsey Kurulunu seçer ve üyelik kararlarını alır.

Yürütme Komitesi: Bu komite günlük işleri denetler, bir bütçe tutar ve FKÖ’yü uluslararası olarak temsil eder. Üyeler, PNC ve Merkez Konseyi tarafından belirlenen politikaları uygular.

Merkez Konsey: Merkez Konsey, PNC ve İcra Komitesi arasında aracı olarak görev yapan 124 üyeye sahiptir.

Filistin Kurtuluş Ordusu (PLA): FKÖ’nün bu resmi askeri kolu ilk olarak 1964’te kuruldu.

Bugün FKÖ

2011’de PA, BM’de tam üye devlet statüsü için bir teklifte bulundu. Bu girişim başarısız olmasına rağmen, BM Genel Kurulu 2012’de Filistin’i “üye olmayan gözlemci devlet” yapmak için oy kullandı.

Bu ayrım, Filistinlilerin Genel Kurul tartışmalarına katılmasına izin veriyor ve sonunda BM kurumlarına katılma olasılıklarını artırıyor.

Bir diğer ileri adımda FKÖ, 2015 yılında Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne üye oldu.

Şu anda Mahmud Abbas FKÖ’nün başkanı ve Filistin Yönetimi’nin başkanı olarak görev yapıyor. Abbas nispeten ılımlı kabul ediliyor ve geçmişteki çatışmalarda şiddete karşı olduğunu dile getirdi.

FKÖ’nin mevcut çabaları, Filistin devletinin uluslararası düzeyde tanınmasına odaklanmıştır. Ancak iki devletli çözüm, İsrail Başbakanı ve ABD’nin karşı çıktığı tartışmalı bir plandır.

Aslında, 2017’de ABD Başkanı Donald Trump, Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanıdı ve Araplar ve diğer müttefikler arasında onaylanmadı.

Yorum Yazın

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz